Nielegalne oprogramowanie = przestępstwo

Co więcej, nap przykład wejście w posiadanie lub kopiowanie nielegalnie programów komputerowych jest zgodnie z kodeksem karnym przestępstwem. Zarówno prawo karne, jak i cywilne precyzują sankcje grożące w przypadku ujawnienia takiego procederu. Wykrycie nielegalnego oprogramowania w komputerach przedsiębiorstwa grozi osobą za to odpowiedzialnym:
- grzywną,
- ograniczeniem lub pozbawieniem wolności od 3 miesięcy do lat 5;
- konfiskatą narzędzi przestępstwa – np. komputerów lub serwerów.

Wykrycie, iż firma posługuje się nielegalnym oprogramowaniem, niesie ze sobą – poza sankcjami wynikającymi z prawa autorskiego i cywilnego – również komplikacje finansowe oraz wiąże się z dotkliwą stratą dla budżetu przedsiębiorstwa. Zakup legalnych programów komputerowych uprawnia do dokonywania od nich odpisów amortyzacyjnych zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów. Taniej jest odpisać podatkowo wydatki na zakup potrzebnego oprogramowania i realizować plan wydatków w zależności od zapotrzebowania, niż szukać rezerw budżetowych na uregulowanie odszkodowań. Kara finansowa to olbrzymi wydatek, idący w setki tysięcy złotych i wielokrotnie przekraczający wartość programów, którego nie można zaliczyć w koszty.

Nie wszyscy zdają sobie z tego sprawę, ale kara za nielegalne oprogramowanie naliczana jest zawsze od produktu najdroższego na rynku. Czyli jeżeli będziemy mieć nielegalnego Microsoft Office 2003 Basic w wersji OEM, gdzie w skład  takiego pakietu wchodzi: Word i Excel oraz Outlook, to kara naliczana będzie od Microsoft Office 2007 Professional w dodatku w formie licencjonowania BOX, czyli najdroższej na rynku.

 Czytaj więcej: audyt informatyczny

Według raportu BSA wśród 27 krajów Unii Europejskiej Polska zajmuje aż 24. pozycję pod względem skuteczności zwalczania piractwa. Jego skala jest wyższa tylko w Grecji (57 proc.), Rumunii (66 proc.) oraz Bułgarii (68 proc.). W zakresie wysokości szkód, jakie ponoszą dostawcy oprogramowania, Polska znajduje się na szóstym miejscu. W UE producenci oprogramowania większe szkody ponieśli w Hiszpanii, Włoszech, Niemczech, Wielkiej Brytanii oraz Francji.
Najniższy poziom piractwa w UE odnotowano w Republice Czeskiej (38 proc.), na Węgrzech (42 proc.) i na Słowacji (43 proc.). Kraje, w których wykorzystuje się najmniej nielegalnych programów, to Stany Zjednoczone (20 proc.), Japonia i Luksemburg (po 21 proc.) oraz Nowa Zelandia (22 proc.)

Opolscy policjanci podejrzewają, że w Oleśnie doszło do rozpowszechniania nielegalnych kopii oprogramowania. Śledztwo trwa. Jeśli podejrzenia funkcjonariuszy znajdą potwierdzenie, przed sądem staną trzej mężczyźni z powiatu oleskiego.

W czerwcu 2009 r. policjanci z Olesna wspólnie z funkcjonariuszami Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu, zajmującymi się zwalczaniem przestępczości intelektualnej, ustalili, że trzej mieszkańcy powiatu oleskiego mogą rozpowszechniać pirackie kopie programów komputerowych i nielegalnie przerobione urządzenia do ich odczytu.
Podczas przeszukania dwóch sklepów znajdujących się na terenie powiatu oleskiego, a także mieszkania jednego z podejrzanych o branie udziału w przestępczym procederze, okazało się, że znajdują się w nich najprawdopodobniej nielegalne kopie programów komputerowych, a także m.in. przerobione konsole do gier, które umożliwiają odczyt pirackich płyt z programami.
Jeśli domysły policjantów się potwierdzą, podejrzani staną przed sądem i odpowiedzą za wprowadzanie do obrotu nielegalnie skopiowanego oprogramowania oraz przerabianych urządzeń. Grozi im kara pozbawienia wolności do lat pięciu.

1. Możliwość przeprowadzania cyklicznych audytów i dokonywania porównań ich rezultatów,

2. Możliwość wykorzystania systemu Uplook do prowadzenia ewidencji sprzętu komputerowego, co przyczynia się do znacznej oszczędności czasu oraz rozsądnego i przemyślanego planowania inwestycji informatycznych,

3. Możliwość tworzenia metryk komputerów zawierających informacje o zainstalowanym sprzęcie i oprogramowaniu oraz ich wydruku. Funkcjonalność ta okazuje się niezwykle przydatna przy tworzeniu porozumień odnośnie użytkowania oprogramowania, zawieranych z pracownikami,

4. Równie przydatną funkcją jest możliwość eksportowania wyników audytu do arkusza Microsoft Excel, co czyni system Uplook niezwykle elastycznym narzędziem,

5. Dużym ułatwieniem przy pracy z systemem jest możliwość bezpłatnego pobrania aktualizowanych regularnie wzorców oprogramowania,

6. Kupując program Uplook Urząd czy firma może nabyć również dodatkowo Rozszerzoną Umowę Serwisową, która gwarantuje dostęp do najnowszych wersji systemu,

7. Po wdrożeniu systemu Statlook / Uplook oraz procedur zarządzania oprogramowaniem użytkownicy są świadomi, że każda zainstalowana przez nich aplikacja może zostać w łatwy sposób zidentyfikowana. Taki stan rzeczy przyczynił się do znaczącego spadku prób instalowania nieautoryzowanych aplikacji przez pracowników Urzędu lub instytucji.

Umożliwia ona analizę stanu licencji i szybkie wykrycie wszelkich nieautoryzowanych zmian dokonanych przez konkretną osobę mającą dostęp do danego komputera.

Inwentaryzacja oprogramowania daje nam pełną wiedzę na temat programów zainstalowanych w naszej sieci. Podstawowym celem jest porównanie tych danych z posiadanymi licencjami.

Informacje z metryczki – raportu można wykorzystać także w innym celu, np.:

- W przypadku planowania zakupu nowej wersji oprogramowania w kilka chwil możemy dowiedzieć się, czy istnieje możliwość uzyskania zniżek wybierając zakup aktualizacji. Wiele firm traci możliwość uzyskiwania zniżek na uaktualnienia ze względu na brak informacji o posiadanych licencjach i nieprawidłowej dokumentacji potwierdzającej zakup licencji.

- Możemy uzyskać informacje czy korzystamy z oprogramowania w sposób optymalny i zgodny z prawem.

- Wydrukowanie metryczki i umieszczenie w miejscu widocznym dla użytkownika komputera skutecznie zniechęca go do wprowadzania zmian w oprogramowaniu. Ten psychologiczny jest potwierdzany przez profesjonalnych audytorów licencji.

Zbieranie i porządkowanie dokumentacji licencyjnej wymaga ponadprzeciętnej wiedzy na temat licencjonowania, dlatego usługi zarządzania licencjami cieszą się tak dużym powodzeniem. Dlatego warto pomyśleć nad zleceniem tego zadania profesjonalnej firmie zajmującej audytami informatycznymi.

Audyt informatyczny polega na dokładnym określeniu wszystkich dokumentów potwierdzających zakup licencji, inwentaryzacja tych i licencji i porównanie ich z aplikacjami zainstalowanymi na każdym z komputerów, będących w posiadaniu audytowanej jednostki.

Pomoc w tych czynnościach profesjonalnego audytora legalności oprogramowania znacznie skróci czasu analizy dokumentacji licencyjnej. A audyt informatyczny przeprowadzony przez autoryzowaną firmę audytorską daje audytowanej jednostce gwarancję legalnego oprogramowania potwierdzoną certyfikatem „Jestem Legalny”.
Uwaga: Nie ma abolicji na starsze oprogramowanie.
W 1994 roku wprowadzona została abolicja ustanawiająca zakaż ścigania za nielegalne posiadanie oprogramowania wyprodukowanego przed 1994 rokiem. (Posiadanie nadal było nielegalne, ale nie podlegało karze). Nowelizacja Prawa Autorskiego z 2000 roku zniosła tę abolicję i obecnie należy wykazać prawo korzystania z każdego posiadanego programu.

Inwentaryzacja sprzętu komputerowego               

Pierwszym etapem procesu audytu legalności oprogramowania jest zebranie informacji o komputerach.

Krok pierwszy to – zliczenie i ustalenie rodzaju połączenia z siecią. W ten sposób uzyskamy odpowiedź na pytanie; w jaki sposób przeprowadzić audyt – zdalnie, czy ręcznie?

W wyniku inwentaryzacji sprzętu uzyskamy informacje:

- o ilości komputerów w firmie/instytucji,

- wszelkie informacje dotyczące sprzętu komputerowego takiego jak: dyski twarde, procesory czy pamięć RAM

Bardzo ważną informacją, jaką uzyskamy po zliczeniu komputerów będzie, ta mówiąca o posiadanych systemach operacyjny i aplikacjach wymagających licencji.

Krok drugi to – jeżeli korzystamy z oprogramowania automatyzującego inwentaryzację oprogramowania warto sprawdzić czy ilość komputerów, jaką ono wykrywa zgadza się z efektami naszej ręcznej inwentaryzacji.

Krok trzeci to – audyt informatyczny

Celem inwentaryzacji oprogramowania jest zebranie informacji o wszystkich programach używanych w strukturze IT, a dalej stworzenie raportu zbiorczego, a także utworzenie tak zwanych metryczek komputerów zawierających informacje o oprogramowaniu zainstalowanym na poszczególnych stanowiskach komputerowych (raport lokalny).

Dobór narzędzi.

Musimy mieć pewność, że inwentaryzacja obejmie całość oprogramowania zainstalowanego w naszej sieci IT, nie wystarczy zatem przejrzeć menu Dodaj/Usuń Programy w systemie Windows. Ta część Panelu Sterowania nie służy do inwentaryzacji oprogramowania, więc nie wszystkie zainstalowane aplikacje są tam ujęte.

W tym miejscu warto przeanalizować ofertą programów wspomagających zarządzanie licencjami. Tu godny polecenia jest program Statlook lub jego wersja podstawowa czyli Uplook. A jeżeli nie chcesz tracić czasu na poszukiwania kompleksowych informacji – napisz maila do profesjonalnego audytora legalności oprogramowania, który to w kilku zdaniach przedstawi najlepsze propozycje programów.

 audyt@comp-net.pl

Obecnie na polskim rynku znaleźć możemy kilka profesjonalnych programów/narzędzi oferujących różnorodną funkcjonalność i zastosowanie w praktyce, zazwyczaj wszystkie te programy łączy wspólna cecha, iż umożliwiają wykonanie szeregu inwentaryzacyjnych czynności, np:

- dokonają pełnej inwentaryzacji oprogramowania zainstalowanego w sieciach lokalnych i rozproszonych oraz na komputerach niepodłączonych do sieci,

- pomogą podczas tworzenia raportu zbiorczego oraz raportów lokalnych (metryczek komputerów),

- po wprowadzeniu informacji do programu o posiadanych licencjach możliwe jest ustalenie wszelkich rozbieżności pomiędzy oprogramowaniem zainstalowanym a posiadanymi licencjami,

- ustalą, jak często poszczególne aplikacje są wykorzystywane na konkretnych stanowiskach – w niektórych przypadkach, jeżeli aplikacja jest wykorzystywana sporadycznie, zainstalowanie jej na współdzielonym komputerze może przynieść spore oszczędności ze względu na mniejszą liczbę potrzebnych licencji.

To tylko nieliczne informacje, jakie uzyskamy korzystając z profesjonalnych programów.

Dodatkowe informacje jakich dostarczają tego typu narzędzie to: analiza stanu sprzętu, np. poziom wykorzystania pojemności dysków twardych czy pamięci RAM, co ma wpływ na ogólną wydajność systemu. Programy te mogą być również uzupełnione o moduły statystyczne dając nam szczegółową wiedzę na temat aktywności użytkowników komputerów, czyli naszych pracowników.

Jednakże najważniejszą cechą tych narzędzi jest znaczne przyspieszenie całego procesu zarządzania licencjami. Odpowiednio skonfigurowane narzędzie służy do wielokrotnego wykorzystania, ponieważ ma ono za zadanie utrzymanie kontroli nad stanem oprogramowania w firmie również po zakończeniu całego procesu inwentaryzacji czy audytu legalności oprogramowania.

W kolejnym artykule postaram się przybliżyć zagadnienie dotyczące „metryczki komputera”.

Pozostajemy do dyspozycji.

Dział audytu oprogramowania

audyt@comp-net.pl